De staat van een boek beoordelen voor u betaalt

Twee exemplaren van dezelfde titel kunnen een wereld van verschil vertonen, en vrijwel altijd staan die verschillen in de boekbeschrijving als u weet hoe u die leest. Dit artikel zet uiteen welke gebreken een verkoper meldt en welke niet, wat afkortingen als bso en z.j. betekenen en welke rechten u heeft als de conditie toch tegenvalt.

Compleet en in normale antiquarische staat

Wie op een marktplaats voor tweedehands boeken koopt, doet dat op basis van een beschrijving, niet op basis van het boek zelf. Bij Boekwinkeltjes.nl, een platform waar volgens de eigen pagina over het bedrijf 11.200 verkopers hun boeken aanbieden, luidt de uitgangsstelling dat alle boeken compleet dienen te zijn en in normale antiquarische staat verkeren, tenzij anders beschreven. Die clausule verdient aandacht. Niet vermeld betekent niet foutloos. Dezelfde pagina zegt dat kleine onvolkomenheden, zoals een stempel, een ingeplakt ex-libris of een naam op het schutblad, niet altijd worden vermeld. Een tweedehands boek van enkele decennia oud zonder één spoor van gebruik bestaat nauwelijks, en wie daarop rekent, rekent verkeerd. Overigens kunt u bij veilig kopen op afstand nalezen hoe u een bestelling in zijn geheel afwikkelt.

Wat betekenen die afkortingen in de bijzonderheden?

Veel verkopers vullen het veld bijzonderheden met afkortingen in die over de conditie of het onderwerp gaan. De lijst op de veelgestelde vragen van Boekwinkeltjes noemt er een handvol. So staat voor stofomslag, bso voor beschadigde stofomslag en lbso voor licht beschadigde stofomslag. Lb betekent licht beschadigd. Z.j. betekent zonder jaartal, wat bij oudere drukken vaker voorkomt dan u denkt. Daarnaast zijn er afkortingen die niets met conditie te maken hebben maar met genre: VR voor vertaalde roman, G voor geschiedenis, L&V voor landen en volken, J&K voor jeugd en kinderboek en lit. sec. voor literatuur secundair. Een beschrijving met bso en z.j. leest heel anders zodra u weet dat het om een stofomslag met schade en een ongedateerde druk gaat. Meer over het ontcijferen van aanbod staat in ons artikel over het lezen van een boekbeschrijving.

Wanneer is een afwijking een gebrek?

Er zit een grens tussen een onvolkomenheid die u door de vingers ziet en een gebrek dat de koop aantast. Voor zakelijke verkopers bij een antiquariaat bestaat er een meetlat: de gedragscode van de ILAB, zoals de NVvA die publiceert. Daarin staat dat leden verantwoordelijk zijn voor een juiste identificatie en beschrijving van alles wat zij te koop aanbieden. Alle gebreken, belangrijke restauraties en weglatingen moeten duidelijk worden vermeld aan wie het materiaal wordt aangeboden of verkocht. De code geeft zelf een voorbeeld van waar de grens ligt: het is niet onwaar om te vermelden dat een werk 52 prenten telt, maar te verzwijgen dat het er 54 zouden moeten zijn, is achterhouden van informatie. Bij verkeerd voorgesteld materiaal heeft de koper, tenzij anders afgesproken, recht op volledige terugbetaling, inclusief de kosten van de retourzending. Voor particuliere verkopers geldt deze code niet, en dat verschil is geen voetnoot maar de kern van wat u als koper zelf moet doen.

Uw onderzoeksplicht als koper

Bij een particulier bestaat in de meeste gevallen geen wettelijke bedenktijd bij koop op afstand. De veelgestelde vragen van Boekwinkeltjes formuleren het juridisch even kaal als helder: de verkoper moet informeren en de koper heeft een onderzoeksplicht. Wie dus een beschrijving ziet die alleen een titel en een prijs bevat, mag daar niets uit afleiden over het schutblad of de rug. Vraag na. Alleen wanneer de verkoper aangeeft de goederen als bedrijf te verkopen, heeft u recht op de wettelijke bedenktijd van veertien werkdagen. Op de bestelpagina staat rechtsboven onder de naam van de verkoper of het om een particulier of een zakelijke verkoper gaat. Hetzelfde onderscheid bepaalt of u een factuur kunt krijgen: alleen zakelijke verkopers kunnen die overhandigen.

Wat zegt het verbintenisrecht over gebreken?

De algemene verkoopvoorwaarden van de Nederlandsche Vereeniging van Antiquaren leggen voor leden een termijn vast die u als koper kunt gebruiken als richtsnoer. Daarin is de koper verplicht gebreken binnen veertien dagen na ontvangst van de zaken schriftelijk aan de verkoper mee te delen. Een tijdige en gegronde melding geeft de verkoper de mogelijkheid tot vervanging over te gaan, maar die verplichting bestaat niet wanneer vervanging door de zeldzaamheid van het exemplaar niet meer mogelijk is. In dat laatste geval geldt de melding tevens als ontbinding van de koopovereenkomst. De ILAB-code hanteert bij gebrek aan een eerdere afspraak een eigen termijn: de mededeling dat u wilt retourneren gebeurt dan uiterlijk tien dagen na ontvangst van de goederen. Twee termijnen, twee bronnen, en geen van beide beschermt de koper die maanden later pas bladert.

Schade onderweg: wie draagt het risico?

Ook de reis van het boek hoort bij de beoordeling van de staat. Volgens de ILAB-code rust de verantwoordelijkheid voor schade of verlies tijdens het transport op de afzender. Leden worden geacht zorgvuldig te pakken, af te leveren en te verzenden, zodat het materiaal de koper bereikt in dezelfde staat als waarin het werd gekocht. De verkoopvoorwaarden van de NVvA vullen dit aan met een risico-overgang: bij levering binnen de Europese Unie gaat het risico over op de koper vanaf de feitelijke aflevering op het aangewezen adres. Wie een boek met beschadigde verpakking ontvangt, doet er dus goed aan de toestand direct te bekijken en schriftelijk vast te leggen. Over de fase daarna, het bewaren van het exemplaar zodat de conditie behouden blijft, schreven we elders over vocht, licht en ongedierte.

Wat de beschrijving niet zegt

Een boekbeschrijving is een momentopname, geschreven door degene die wil verkopen. De kleine onvolkomenheden die niet altijd vermeld worden, de afkortingen die u zelf moet duiden, de onderzoeksplicht die bij u ligt zodra de verkoper particulier is: het komt erop neer dat de staat van een boek pas volledig wordt beoordeeld als u de beschrijving leest én de juiste vraag stelt over wat er niet in staat. Wat u te horen krijgt, hangt af van wie verkoopt. Wat u nakijkt, hangt af van u.